Голема е Божјата милост, која ни ја дарува благословената можност, според нашето духовно ниво, да навлеземе во Неговото слово, бескрајно по својата духовна длабочина. Продолжуваме заедно со вас да ја истражуваме втората глава од Создавање (Битие). Денес ќе се задлабочиме во, можеби, највпечатливите вистини поврзани со создавањето.
„И Господ Бог рече: ‘Не е добро за човекот да биде сам; да му создадеме помошник, сличен на него!’ Тогаш Господ Бог ги создаде од земјата сите полски животни, и сите небески птици, и ги доведе кај човекот за да види како ќе ги нарече тој, па, како што човекот ќе го нарече секое живо суштество, така да му биде и името. И им даде човекот имиња на сиот добиток, и на небеските птици, и на сите полски ѕверови; но за човекот не се најде помошник, сличен на него. Затоа Господ му прати на човекот длабок сон; па кога заспа, му извади едно ребро, и местото го пополни со месо. Од реброто, што го зеде од човекот, Господ Бог создаде жена и ја доведе кај човекот. А човекот рече: ‘Еве тоа е коска од моите коски, и плот од мојата плот. Нека и биде името жена, зашто е земена од мажот (свој)!’ Затоа човекот ќе ги остави татко си и мајка си и ќе се прилепи кон жената своја; и (обата) ќе бидат едно тело. И беа обајцата голи, Адам и жената негова, и не се срамеа“ (Создавање 2:18-25).
Читајќи ги овие стихови, јасно се забележува дека токму Бог изјави дека не е добро човекот да биде сам:
„И Господ Бог (Hashem Elohim) рече: ‘Не е добро за човекот да биде сам; да му создадеме помошник…’”
Чудесни се овие зборови. Се чини дека Адам бил совршен и безгрешен, па зарем тоа може да се смета за нешто лошо? Денес, многумина, дури и кога нивната состојба ќе се подобри само малку, веднаш ја сметаат за доволно добра. А Адам, пред да згреши, бил совршен во сѐ. Луѓето денес се задоволуваат со најосновни услови, додека Адам живеел во рајот, место каде што имало изобилство од сѐ што му било потребно за живот.
Во рајот немало тешка, ропска работа, ниту непријатни временски услови. Тоа било место што ги надминувало сите денешни светски одморалишта. Немало штетници, ниту коров, немало непријатели, ниту долгови. А покрај него бил Бог, Кој разговарал со него, не преку симболи и нејасни знаци, како што денес се обидуваме да Го разбереме, туку лице в лице.
Па, како е можно, со сето тоа совршенство, да се каже дека нешто не било добро за Адам, особено ако се има предвид дека самиот Бог најнапред го создал сам? Интересно е што птиците, рибите и животните биле создадени во парови, и по секое нивно создавање Бог велел: „Добро е.“ А човекот бил создаден најпрво сам, и тогаш Бог рече: „Не е добро за човекот да биде сам.“
Сепак, тоа не значи дека Бог дури тогаш сфатил дека самотијата не му одговара на човекот, како да го увидел тоа дури во тој момент. И, секако, тоа не значи дека Синот Божји, Кој го обликувал човекот, направил некаква грешка, па Бог бил незадоволен од Неговото дело. Не, тоа е исклучено, и тоа поради две важни причини:
- Синот Божји секогаш ја исполнувал волјата на Отецот точно и без отстапување, и никогаш не дејствувал самостојно:
„… зашто секогаш го вршам она што Му е угодно“ (Јован 8:29).
- Самиот Бог вдахнал во Адам здив на живот, што значи дека бил непосредно вклучен во создавањето на Адам како прв и единствен. Затоа, сè се одвивало според Неговиот совршен план.
Врз основа на ова, треба да разбереме дека Божјите зборови, дека не е добро за човекот да биде сам, не се однесуваат на некаква „грешка“ или „пропуст“ во Божјиот план, кој Тој дури подоцна го увидел и сега сака да го исправи. Наместо тоа, тие зборови укажуваат на тоа дека самиот Адам дошол до сознание дека му е потребна помошничка. Зашто Адам не бил воден од слеп инстинкт или биолошки порив, како животните. Тој бил разумно суштество, со слободна волја. Затоа, дали ќе посака придружник и животен сопатник или не, требало да го сфати сам.
Од каде знаеме дека токму Адам го разбрал тоа, а не дека Бог едноставно така решил? Пред сè, затоа што Бог, уште пред Адам да сфати што му недостига, знаел што е најдобро за човекот. Тој знаел дека за да расте духовно, да живее во светост и да ги исполнува Неговите заповеди, законот на љубовта, кој повикува да Го љубиме Бог со сето срце и ближниот како себеси, Адам, покрај заедништвото со Бог, ќе треба да има и ближен што ќе му биде сличен по природа.
Второ, погледнете што прави Бог откако ги изговара тие зборови. Тој ги доведува сите животни пред Адам за тој да им даде имиња. На прв поглед, изгледа дека нема директна врска меѓу зборовите „не е добро човекот да биде сам“ и тоа што потоа му се доведуваат сите животни за да ги именува. Но, самото тоа не го решава проблемот на самотијата, и токму тука треба да застанеме и да размислиме.
Бог, гледајќи дека човекот чувствува самотија и покрај сето изобилство што го има, ги доведува пред него сите живи суштества за да најде меѓу нив некој што би можел да му помогне да ја ублажи таа самотија. За да им даде имиња, Адам требало да ги набљудува нивните однесувања, што значи дека, пред да ги именува, тој ги разбирал нивните особини и, според тоа, можел да процени дали меѓу нив има некој што му одговара за заедништво, за да не остане сам.
И токму тука Писмото ја поврзува човечката осаменост со процесот на именување на животните. Преку тоа искуство, Адам сам се уверил дека меѓу сите живи суштества не постои ниту едно што може да му биде вистински придружник, суштество слично нему, со кое може да дели разум, волја, чувства и духовен живот. Затоа Писмото заклучува:
„И им даде човекот имиња на сиот добиток, и на небеските птици, и на сите полски ѕверови; но за човекот не се најде помошник, сличен на него“ (Создавање 2:20).
Со други зборови, гледаме дека раскажувањето за тоа како Бог ги довел живите суштества кај човекот има длабока смисла. Забележете: станува збор за суштества што дишат воздух преку бели дробови, исто како човекот, а не за водни животни што живеат и дишат во вода. Тоа значи дека овие животни припаѓале на истата животна средина како Адам. Бог ги довел кај човекот, гледајќи ја неговата осаменост, со јасна цел: човекот, како разумно и слободно суштество, сам да ги набљудува, да го процени нивниот карактер и способности, и врз основа на тоа, да утврди дали меѓу нив постои некој што може да му биде соодветен помошник. А како потврда дека ова размислување е точно, обрнете внимание на следниве текстови:
„Тогаш Господ Бог ги создаде од земјата сите полски животни, и сите небески птици, и ги доведе кај човекот за да види како ќе ги нарече тој, па, како што човекот ќе го нарече секое живо суштество, така да му биде и името“ (Создавање 2:19).
„И им даде човекот имиња на сиот добиток, и на небеските птици, и на сите полски ѕверови; но за човекот не се најде помошник, сличен на него“ (Создавање 2:20).
„Од реброто, што го зеде од човекот, Господ Бог создаде жена и ја доведе кај човекот. А човекот рече: ‘Еве тоа е коска од моите коски, и плот од мојата плот. Нека и биде името жена, зашто е земена од мажот (свој)’“ (Создавање 2:22,23).
Обрнете внимание на паралелите во текстот. Прво, Бог ги доведува животните кај човекот. Адам им дава имиња, но не наоѓа ниедно суштество што би можело да му биде соодветен помошник. Потоа, Бог ја доведува жената кај човекот, и тогаш Адам ѝ дава име „жена“ и изјавува дека конечно нашол помошник што му одговара. Од ова гледаме дека, пред Бог да му ја даде жената како помошничка, Тој му дал на Адам време и можност самиот да сфати дека му е потребна. И не само тоа, туку и да разбере каква помошничка му е потребна: не некое суштество од животинскиот свет, туку некој што му е сличен, по разум, по слободна волја, по морална природа и слично. Со други зборови, некој што е како него. Ова е многу важна вистина, на која ќе се навратиме подоцна.
Откако утврдивме дека самиот Адам сфатил оти му е потребен соодветен помошник, се поставува прашањето: зошто му бил потребен? Ако помислиме дека причината е продолжување на родот, тоа не е нужно. Во тој момент Адам бил бесмртен и не се соочувал со прашањето кому ќе ја предаде власта над Земјата. Дополнително, заповедта „плодете се и множете се“ Бог им ја дал на луѓето дури откако веќе постоеле како маж и жена – таа заповед не му била дадена на Адам додека бил сам.
Ова покажува дека причината зошто „не е добро за човекот да биде сам“ не се крие во неговата телесна природа. Иако Адам бил создаден од земен прав и имал телесна природа, таа, пред неговиот пад во грев, била под целосна власт на неговата духовна природа. Затоа, одговорот треба да го бараме во духовната димензија. Безгрешноста не значи и крајно совршенство. Човекот можел да расте во духовна зрелост. Како што едно дете може да биде одличен ученик во петто одделение, но тоа не значи дека не треба да напредува во шесто, така и Адам требало да се усовршува. Совршенството се постигнува преку љубов, љубов кон Бог и кон ближниот, што е суштината на Божјиот Закон, наречен во Писмото „совршен Закон.“
„А над сето тоа облечете се во љубов, која сврзува сè во совршенство“ (Колосјаните 3:14).
„Господовиот Закон е совршен – ја крепи душата…“ (Псалм 19:7).
„А Исус му одговори: ‘Возљуби Го Господа, својот Бог, со сето свое срце, и со сета своја душа, и со сиот свој разум;’ тоа е прва и најголема заповед;а втората е слична на неа: ‘возљуби го својот ближен како себеси!‘ На тие две заповеди се држат целиот Закон и Пророците“ (Матеј 22:37-40).
Бог бил покрај Адам, и затоа неговата потреба да Го љуби Бог била исполнета. Но, потребата да љуби ближен останувала незадоволена. Ниту едно животно, поради својата пониска положба во однос на човекот, не можело да ја прими љубовта што доаѓа од слободно и разумно суштество. Животните можат да ја прифатат грижата од човекот, но само на телесно ниво, кога ги храниме или ги милуваме, тие реагираат. Но тоа е грижа за нивното тело, не за нивната душа. А човекот, како слободно и разумно суштество, не се задоволува само со физичка грижа. Тој има внатрешна потреба да изразува љубов на повисоко, духовно, ниво. Но ниедно животно не е способно да ја разбере, ниту да ја прими таквата љубов, а уште помалку да возврати со љубов од ист карактер. Можеш да ја излееш целата своја душа пред куче, да му зборуваш со љубов и нежност, и тоа, во најдобар случај, ќе мавне со опашката или ќе те полиже, но тоа не е љубовта што ја бара човечката душа.
На пример, човекот е по природа творечко суштество. Тој создава музика, но ниедно животно не може навистина да ја оцени. Тој пишува поезија, но ниедно животно не може да ја разбере. Тој слика уметнички дела, но ниедно животно не може да го разбере неговиот замислен израз. Излегува дека човекот, во својата разумна и креативна дејност, која го разликува од сите други создадени суштества, е осуден на осаменост. А тоа, навистина, не е добро.
Без ближен со кого би можел да ја сподели својата духовност, нема духовен раст. Нема на кого да се примени втората половина од Божјиот закон – љубовта кон ближниот. Нема поттик да се твори или создава, бидејќи нема кој да го разбере и вреднува тоа на ниво соодветно на човекот – на нивото на кое е создаден. Животните стојат на понизок степен од човекот – тие не можат да ја разберат ниту да ја оценат човечката духовност и творештво. А Бог, пак, е бескрајно повисоко – Тој сè знае уште од почетокот, и Него не можеш да Го изненадиш.
Затоа Бог рекол: „Не е добро за човекот да биде сам.“ Тој го знаел тоа уште од самиот почеток. И во Својата голема мудрост, најпрво го создал човекот сам, направил пауза, и му дал можност самиот да сфати она што за Бог отсекогаш било јасно: осаменоста е нешто лошо.
Тоа било неопходно за човекот подоцна да не рече дека му било наметнато нешто против негова волја. Зашто тој е создаден како суштество со слободна волја, и Бог, создавајќи го таков, сосема свесно го земал тоа предвид. Затоа и го почитува неговиот избор.
Нашиот Бог е величествен. Тој е прекрасен во Своите одлуки и дела, особено кога ги разбираме правилно, а не кога ги извртуваме според сопственото грешно мислење и Го прикажуваме во погрешна светлина.
И така, човекот можел хармонично да се развива и усовршува само ако покрај себе има помошник што му е соодветен. Забележете дека дури откако му бил создаден помошникот, Бог рекол: „многу добро“. Ако оној што му бил потребен на човекот за да ја постигне таа возвишена цел е наречен „помошник“, тогаш тоа значи дека токму преку него човекот ќе може да се стреми кон духовно совршенство.
Со други зборови, само благодарение на помошникот, а веќе знаеме дека станува збор за жената, сопругата, човекот може да го достигне она за што бил создаден од Бог: да биде по Неговиот образ и подобие. Човекот, сам по себе, не може да се справи со таа возвишена задача!
Забележете уште нешто важно: според Божјата волја и по желбата на Адам, жената не била создадена како духовно подредена, ниту како личност што мора безусловно да му се покорува. Таа не е создадена за тој да владее над неа, како што владее над животните. Напротив, фактот што и на двајцата им е дадена заповед да владеат над целата Земја и над животните говори дека жената била создадена како рамноправна со мажот, како таа што ќе му помага на патот кон совршенството.
Бог ја надарил со исти способности како и мажот – со слобода на избор, моралност, совест и разум – односно ја изедначил со него, покажувајќи дека мажот и жената се целосно еднакви. Бог сакал нивниот меѓусебен однос да биде заснован на рамноправност, со единствена разлика во тоа што мажот е создаден да биде носител на иницијативата, а жената – помошничка во остварувањето на таа иницијатива.
Ако човекот останеше сам, како најсовршено суштество во споредба со сè друго што е создадено, можеше да се возгордее, како Луцифер, кој бил создаден како највозвишено Божјо создание и бил единствен во својот ред. Затоа, со создавањето на помошничката, која е еднаква со мажот, Бог го заштитил човекот од таков развој на настаните. Кога мажот ќе почне да мисли дека е најпаметен од сите, секогаш ќе се најде жена што ќе му докаже дека не е така.
Бог, значи, ја создал жената не само за да му биде придружник на мажот, туку и за да му помогне да расте духовно и да го заштити од гордоста. Навистина, мудриот Соломон бил целосно во право кога напишал:
„Подобро им е на двајца, отколку на еден, бидејќи имаат добра награда за трудот свој. Зашто, ако падне едниот, другиот ќе го крене другарот свој. Но тешко на еден, ако падне, ќе нема друг, кој да го крене. Исто, кога лежат двајца, топло им е; а еден – како ќе се згрее? И, ако некој го надвие едниот, тоа двајца ќе го навасаат; и јажето, трипати усукано, нема лесно да се скине“ (Проповедник 4:9-12).
Постои уште една духовна поука во зборовите „помошник, сличен на него“. Тоа што помошникот е сличен на оној кому му помага значи дека има способност да разбере каква помош е потребна и во што таа е најпотребна. Во еврејскиот текст стои изразот „ezer kenegdo“ (עֵזֶר כְּנֶגְדּוֹ), што буквално значи „помошник спроти него“ или „соодветен нему“, и токму во ова што помошникот стои спроти него се крие важна духовна вистина
Ако мажот е тој кому му е потребен помошник за да се усовршува, тогаш, ако Бог создадеше втор маж, идентичен со него, и двајцата би имале иста потреба: помошник. Нивната природа е таква што секој од нив би барал поддршка од некој што не е ист како нив, туку различен. Ова особено станува очигледно кога станува збор за продолжување на човечкиот род. Двајца мажи не можат да создадат потомство без жени. Жените се разумни како и мажите, но различни во градбата и по природа, различни по својата суштина, а не исти. Токму затоа Бог му создаде на мажот помошничка што е спроти него, со различни способности и улоги кои го дополнуваат, а не го повторуваат.
Ова не се однесува само на телесните разлики. Жената му е дадена на мажот и заради духовен развој, не само заради раѓање деца. Кога зборуваме за „помошник сличен на него, но спроти него“, мислиме и на различен начин на размислување, различна психологија и емоционалност. Мажот и жената се различни, и токму поради тоа заедно чинат целина.
На пример, мажот е физички посилен, но жената подобро поднесува болка. Мажот често е пореалистичен и логичен, додека жената е почувствителна и посклона кон добрина. Мажот ужива во активности како риболов или лов, но чистењето, перењето и готвењето му се тежок товар. Жената, пак, често има сосема спротивен пристап кон тие нешта.
Затоа, во овие зборови „помошник што е сличен на него, но спроти него“, се крие длабока поука. Особено е важно да разбереме дека не можеме да изградиме општество засновано на идејата дека мажите и жените се исти во сè. Тоа е невозможно по природа. Како што мажот не може да роди дете, така жената не може да работи со иста физичка сила како мажот. Мажот има побрза реакција, жената донесува понеутрални и промислени одлуки. Во нивната природа е вградена разлика, и телесна, и духовна, и она што е различно не може да се изедначи по никакви мерила.
Она што може и треба да биде еднакво е: почитта, грижата и односот кон другата личност. Но не и сè друго. Затоа, оние што ја промовираат идејата за целосно изедначување меѓу мажите и жените, всушност одат против Божјиот план, а со тоа и против Него. А оној што е против Бог, Писмото го нарекува противник, на хебрејски: שָׂטָן (satan), кај нас познат како сатана.
Јасно е тогаш чиј пат го следат оние што се обидуваат да изедначат нешто што по Божјиот ред не е создадено да биде исто. Истото важи и за оние што создаваат семејства што не се според Божјиот поредок, наместо маж и жена, двајца од ист пол. Таквите дела не водат кон духовен раст, туку се спротивни на Божјиот план. Божјиот суд за таквите постапки не е далеку.
Да продолжиме понатаму со текстот:
„Тогаш Господ Бог ги создаде од земјата сите полски животни, и сите небески птици, и ги доведе кај човекот за да види како ќе ги нарече тој, па, како што човекот ќе го нарече секое живо суштество, така да му биде и името..“
Ќе ви напомнам дека втората глава многу пати „не враќа назад“ – тоа веќе неколкупати го спомнавме во претходните теми. Значи, овде не се зборува дека животните биле создадени по човекот, туку дека Бог, во свое време, најпрво ги создаде животните, а потоа, кога го создаде човекот, ги доведе кај него за да им даде имиња. И за тоа зборувавме во претходните размислувања.
Иако овие стихови изгледаат едноставно, дека животните и птиците биле доведени кај човекот и тој им дал имиња, пријатели мои, само замислете го обемот на таа задача што стоела пред Адам.
Не постојат точни податоци за бројот на видови растенија и животни што живеат на Земјата заедно со нас: до денес се класифицирани помалку од два милиони, а проценките за вкупниот број се движат од пет до педесет милиони.
Како тогаш Адам успеал да се справи со толку обемна задача за само еден ден, нецелосен ден? Најпрво, треба да забележиме дека Бог ги довел кај него сите суштества што требало да бидат именувани, Адам не морал да ги бара, ниту да трча по нив, исто како и Ное пред потопот. Второ, Писмото конкретно наведува кои животни Адам требало да ги именува: добитокот, небесните птици и полските ѕверови. Тој не давал имиња на рибите и другите морски суштества, ниту, барем тој прв петок, на инсектите.
Од вкупно два милиони познати животински видови, околу 98% се без’рбетници, меѓу кои спаѓаат различни суштества, од сунѓери, едноставни морски животни со меко тело полно со ситни отвори, преку кои филтрираат вода за да се хранат, црви и медузи, до мекотели и инсекти. Адам не ги именувал нив тој ден. Останатите 2% се ’рбетници, околу 40.000 видови. Ако ги одземеме околу 25.000 морски ’рбетници и 4.000 водоземци, кои очигледно не припаѓаат на категориите споменати во Создавање 2:20, тогаш бројот на животни што требало да се именуваат се намалува уште повеќе.
Покрај тоа, ако земеме предвид дека процесот на појава на нови видови сѐ уште трае од создавањето до денес, тогаш тие 11000 денешни видови на ’рбетници веројатно потекнуваат од далеку помал број оригинално создадени видови. Секој од тие првични видови може да се смета за претходник на цел еден род животни, како што се класифицираат и во Книгата Создавање (Битие). А еден род може да опфаќа десетици, па дури и стотици видови.
Тоа значи дека Адам, најверојатно, требало да именува само неколку илјади создадени видови, задача што не изгледа толку обемна. Ако животните, пред потопот, по Божја волја успеале да влезат во ковчегот за помалку од еден ден, тогаш и Адам, исто така по Божја волја, можел да ги именува за слично кратко време.
Треба да се напомене и дека Адам не измислувал произволни имиња; тој давал имиња според природата на секое суштество, според неговиот карактер и однесување. Затоа, пред да им даде имиња на живите суштества, Адам прво морал да го разбере нивниот најпрепознатлив белег, што била навистина интересна задача. Ова го потврдуваат и зборовите од книгата „Патријарси и пророци“, каде е запишано:
„Адам познавал сѐ живо, од огромниот левијатан морско чудовиште што се игра во брановите па до најситниот инсект што трепери во сончевиот зрак. На секое од нив тој им дал име и на сите им ја познавал природата и навиките“
(Патријарси и пророци, 50).
Адам им даде имиња на сите живи суштества. Да се даде име е поврзано со говорот, а говорот – со разумот и со јазикот. Оттука можеме да заклучиме дека, вдахнувајќи му здив на живот, Бог го обдарил човекот со разум и му го дал дарот на говорот, односно разбирањето на јазикот. Забележете дека Адам не само што им дал имиња на живите суштества според нивните особености, туку и ги запомнил сите тие имиња – и тоа без компјутер, без хартија и пенкало, туку сè во својот ум. Само размислете за умствените способности што ги имале нашите прародители во времето на создавањето – и за ужасната деградација што ја доживеале нивните потомци, односно ние, како последица на гревот и животот во него.
Оваа деградација на човештвото сè повеќе се забрзува и влошува. Секоја наредна генерација сè повеќе и повеќе деградира, како умствено, така и морално, сè повеќе наликувајќи на животни кои имаат тело и живот, имаат инстинкти, но немаат морал, живеејќи само за телесни уживања.
И така, Адам, истражувајќи ги сите живи суштества, нивните способности и навики, открил две работи:
- Сите тие се создадени во парови, а тој е сам.
- Никој од нив не е рамноправен со него и не може да биде во никаква смисла негов пар, бидејќи сите тие се различни и не се како него.
Кога Адам сфатил дека му е потребна помошничка, кога видел дека меѓу сите создадени живи суштества нема пар за него, токму тогаш бил подготвен да го прифати дарот од Бога, помошничката.
„Затоа Господ му прати на човекот длабок сон; па кога заспа, му извади едно ребро, и местото го пополни со месо…“
Ова е првата „операција“ на земјата извршена со примена на анестезија, и тоа од страна на Бог. Тој можел да го направи тоа и поинаку, со моментално чудо, но го избрал токму овој начин, давајќи пример дека лечењето со анестезија е прифатливо.
Постојат верници кои тврдат дека верата во Бог не дозволува употреба на природни методи на лечење, туку само чудо. Но, во овој случај, самиот Бог не употреби чудо, туку ги искористи природните процеси во човечкото тело – го погоди Адам со длабок сон, не со обичен сон од кој можеш лесно да се разбудиш, туку со сон кој овозможува безболно отстранување дури и на дел од телото, за доброто на човекот. Тоа се случи во Едемската градина, а истото се случува и денес, при секоја операција извршена во Господово име за доброто на човекот.
Ете колку е важно да го истражуваме Светото писмо, за да не ја замениме вистинската вера со фанатизам. Да не заборавиме дека Христос го распнаа религиозни фанатици, а верниците ги гореа на клади, истите тие религиозни фанатици. И во наше време, наметнувањето на „белегот на ѕверот“ (односно празнувањето на неделата наместо Божјиот печат, саботата) ќе го вршат истите тие религиозни фанатици кои не го познаваат Писмото.
Ако го познаваа Писмото, не би ги присилувале сите на земјата да ја празнуваат лажната, паганска недела (ден на обожавање на сонцето), наместо светата сабота утврдена од самиот Бог. Тоа што овие религиозни фанатици не го познаваат Писмото се гледа и по тоа што ќе ја наметнат оваа лага на сите, а оние што не се согласуваат со нив ќе ги гонат и убиваат, не сфаќајќи дека нивните постапки се веќе јасно опишани во Писмото, особено во книгите на Даниел и Откровение.
Ова уште еднаш покажува дека фанатизмот и вистинското познавање на Писмото се неспоиви. Исто така, нè потсетува колку е важно да го проучуваме Писмото со цел да го разбереме, за да не станеме религиозни фанатици.
Ова не е само прашање дали сакаш или не сакаш да го истражуваш Писмото. Тука се работи за тоа дали сакаш да Го запознаеш Бог и да се спасиш, или во своето незнаење да станеш религиозен фанатик, да Му се спротивставиш на Бог и да загинеш. Токму така е поставено прашањето.
А тоа дека ова прашање стои токму така се гледа и од зборовите на Христос:
„Ќе ве исклучуваат од синагогите. Па уште и ќе настапи време кога секој што ќе ве убие, ќе мисли дека на Бога Му принесува служба. Тоа ќе го прават, зашто не Го познаа Отецот, ниту Мене“ (Јован 16:2,3).
И така, продолжувајќи со нарацијата од Создавање:
„… Затоа Господ му прати на човекот длабок сон; па кога заспа, му извади едно ребро, и местото го пополни со месо…“
Создавањето на помошничката за човекот се случило без негово директно учество – сè било дело на Бог. И до денес, истото се повторува: оние што стануваат наши животни сопатници се раѓаат без наше учество и без наше знаење. Во ова има и навестување за забраната на бракови меѓу блиски роднини: Бог зеде едно од Адамовите ребра. На хебрејски ова звучи вака: „achat mi-tsal’otav“ – едно од неговите ребра (ehad – еден, единствен; tselah – ребро).
Сепак, ова се однесува на телото, на создавањето на женското тело кое произлегува од машкото, што значи дека имаат ист состав. Но разумниот човек не е само тело – тој е и разум, чувства, волја, односно поседува и духовен принцип. Од каде Ева го добила тој духовен дел? Тука е важно да разбереме дека хебрејскиот јазик е навистина уникатен. Ако Библијата била напишана на друг јазик, ќе изгубевме голем дел од длабокото значење вградено во неа. Иако преводот на Светото писмо на било кој јазик е корисен (и секогаш подобар отколку да го нема воопшто), со секој превод се губи дел од богатството што е очигледно во оригиналот, а останува скриено во преводот.
На пример, хебрејскиот збор „tselah“ (צְלָע) не значи само „ребро“, туку и „страна“ или „дел“:
„За другата страна (tselah) на Шаторот, на север: дваесет даски“ (Излез 26:20).
Значи, имаме целосна структура, шаторот, што се состои од различни страни, делови од истата целина. Слично, Адам (не само во физичка, туку и во духовна смисла) е слика на духовен храм.
„Не знаете ли вие дека сте храм Божји, и Духот Божји живее во вас? Ако некој го разори Божјиот храм, него Бог ќе го разори; зашто Божјиот храм е свет, а тоа сте вие“ (1 Коринтјаните 3:16,17).
Значи, Бог зеде одреден духовен аспект на човекот, најверојатно поврзан со интуицијата, а можеби и со трпеливоста за поднесување на монотона и повторувачка работа (карактеристика што навистина им е својствена на жените). Од овој духовен аспект, од духовниот живот на мажот, Бог ја создаде жената како негова помошничка. Ако го земеме домот како пример: ако од куќата се оддели некој дел, на пример покривот, таа веќе нема да биде целосна и погодна за живеење, исто како што ни покривот сам по себе не е куќа. Затоа Бог нагласува дека човекот, како такво суштество, претставува единство на мажот и жената.
„И Бог го создаде човекот според образот Свој, според образот Божји го создаде; машко и женско ги создаде“ (Создавање 1:27).
За да станат вистински целосни и духовно зрели личности, какви што Бог ги замислил уште при создавањето, мажот и жената треба да бидат заедно не само телесно, туку и духовно. Многумина не успеваат да достигнат духовна зрелост токму затоа што се сами, или иако се во брак, сепак се чувствуваат осамено поради недостаток на меѓусебно разбирање и различни духовни патишта. Но тоа не треба да биде така.
Таквата состојба често ги поттикнува луѓето да ја бараат својата „втора половина“, некој со кого би биле духовно едно. Но решението не е во барањето нова личност, туку во тоа брачните партнери заеднички да се стремат кон Бог.
Замислете брачни партнери кои се скарале толку силно, што се оддалечиле еден од друг дури 10.000 километри (се разбира, ова е само алегорија). Замислете дека сончевите зраци се како златни нишки што можат да се виткаат во клопче. И мажот и жената, секој од својата страна, земаат по една таква нишка и почнуваат да ја виткаат кон себе. Кога ќе ја навиткаат целата, ќе се сретнат таму каде што зраците имаат заеднички извор.
Бог, нашиот Извор на светлина, топлина и љубов, е токму тоа место каде што се случува вистинското соединување. Ако секој од нив го земе своето „духовно клопче“, односно внатрешната желба да стане сличен на Бога, и почне да се движи кон Него, тогаш колку што се приближуваат кон Бог, толку се поблиску и еден до друг, сè додека не се соединат во Господ како едно духовно суштество, наречено „човек“.
Забележете дека и животните, исто како и луѓето, се создадени како машки и женски, но не на ист начин како човекот, женката не е создадена од дел од телото на мажјакот. Зошто? Затоа што кај нив разликата меѓу половите е само заради размножување и продолжување на видот.
Кај човекот, пак, кој е разумно суштество и кому му е дадено Светото писмо, самото создавање на мажот и жената носи важна поука. Жената е создадена од дел од телото на мажот, и со тоа се покажува дека човекот е повикан на нешто многу повеќе од телесно соединување. Тој е повикан на духовна целосност. Целосноста на духовниот храм, наречен човек, треба да се изгради еднаш и засекогаш, со една избрана личност.
Господ Исус оваа вистина ја изразил со зборовите:
„Тој им одговори и рече: ‘Не ли сте читале, дека Оној што ги создаде во почетокот, маж и жена ги создаде, и рече: Затоа ќе остави човек татко и мајка и ќе се прилепи до жената своја и ќе бидат обата едно тело. Па така, тие веќе не се двајца, туку едно тело. А Бог што соединил човек да не разделува.’ Тие Му рекоа: ‘Зошто тогаш Мојсеј заповеда да и даде мажот разводно писмо и да ја напушти?’ Тој им одговори: ‘Заради вашите жестоки срца Мојсеј ви дозволи да ги оставате жените свои; но во почетокот не беше така’“ (Матеј 19:4-8).
Забележете дека жената не беше создадена од прав, како што беше мажот, туку беше оформена од дел од неговото тело. Во овој чин е вграден длабок принцип за односот меѓу мажот и жената: нивната врска се темели на меѓусебна поврзаност и зависност – жената произлегува од мажот, таа е негов дел. Овој факт содржи навестување за единството и за цврстата врска што треба да постои меѓу нив – исто како што секој дел од нашето тело е нераскинливо поврзан со целото тело:
„… целото тело е составено и склопено и сврзано преку сите дарувани врски…“ (Ефесјаните 4:16).
Бидејќи секој дел од телото се покорува на општите закони на телото, тоа ни покажува дека и жената треба да му биде покорна на мажот, се разбира, во Господ:
„А така и вие, жените, бидете им покорни на своите мажи…“ (1 Петрово 3:1).
„Вие, жените, покорувајте им се на мажите свои, како на Господ“ (Ефесјаните 5:22).
„Вие, жените, покорувајте им се на мажите свои, како што прилега во името на Господ“ (Колосјаните 3:18).
Бидејќи жената е создадена од дел од телото на мажот, тоа укажува дека нејзиното природно место е покрај мажот, заедно со него, како негова најблиска сопатничка и помошничка. Таа е создадена да му биде поткрепа, партнер и пријател во животот.
Од друга страна, затоа што жената потекнува од мажот и е дел од него, од мажот се очекува да се грижи за неа со целата љубов и внимание, како што се грижи за самиот себе, бидејќи таа е негово продолжение и дел од неговата суштина:
„Така и вие, мажите, живејте со своите жени во разбирање и почитувајте ги како послабо суштество…“ (1 Петрово 3:7).
„И така, мажите се должни да ги сакаат жените свои како што ги сакаат своите тела; зашто, кој ја сака жената своја, тој се сака и самиот себеси“ (Ефесјаните 5:28).
Бог го затворил со телесно ткиво местото од каде што било земено реброто на Адам за создавање на жената. Тоа не било случајно. Замислете, ако на телото на човекот останел видлив недостаток по создавањето на жената, тоа можело да предизвика незадоволство или дури и обвинување кон жената, бидејќи човекот е создаден како слободно суштество, со своја волја и чувства.
Покрај тоа, Бог не сакал телесниот потсетник да биде причина човекот да ја бара жената, туку да ја насочи неговата желба кон духовно единство и взаемно разбирање на духовно ниво. Со други зборови, мотив за брак не треба да биде телесното, туку духовното. Таму каде што овој принцип се почитува, семејствата се среќни и стабилни. Таму каде што не се почитува – има несреќа и распад.
„Од реброто, што го зеде од човекот, Господ Бог создаде (וַיִּבֶן – va-yiven) жена и ја доведе кај човекот…“ (Создавање 2:22).
Зборот va-yiven, „изгради“ или „создаде“, не означува само физичко формирање, туку укажува на длабока, разумна и промислена творечка постапка. Овој глагол е поврзан со зборот binah (בִּינָה), „разум“, „разбирање“, што сугерира дека жената била создадена со посебна духовна намена и со внатрешна мудрост.
Веднаш забележуваме дека при создавањето на жената не е употребен истиот глагол како при создавањето на животните, и тоа е мошне значајно.
При создавањето на животните е употребен глаголот וַיִּצֶר (va-yitser), што значи „и обликува“, а доаѓа од коренот yatsar, „да обликува“, „да оформи“, „да создаде од нешто што веќе постои“.
Спротивно на тоа, при создавањето на жената е употребен друг глагол, וַיִּבֶן (va-yiven), што значи „и создаде“ или поточно „и изгради“. Овој збор доаѓа од коренот banah, што значи „да гради“ или „да подигне градба“. Важно е да се забележи дека овој глагол е поврзан со зборот בִּינָה (binah), чија смисла е „разум“, „разбирање“, „длабока проникливост“. Со други зборови, библискиот текст преку изборот на овие два различни глаголи сака да покаже дека во создавањето на жената е нагласена не само нејзината физичка форма, туку и посебната способност за разум, увид и духовно разбирање.
Жената, според ова, била создадена како разумно суштество, со способност да ги разбира идеите на мажот, и, како негова помошничка, да му помогне да ги оствари. Откако го создал тоа прекрасно дело, жената, Бог ја довел при човекот.
Се сеќавате, претходно Бог ги довел кај човекот сите живи суштества, и човекот, разбирајќи ги нивните особености, им дал имиња. Но меѓу нив не најде ниту едно суштество што му одговараше, со кое би можел да биде во вистинско заедништво, бидејќи сите тие суштества биле значително пониски од него. Ниту едно од нив не поседувало божествени квалитети, како разум, слободна волја, чувство за морал и совест.
„А човекот рече: ‘Еве тоа е коска од моите коски, и плот од мојата плот. Нека и биде името жена (ishá – ואשה), зашто е земена од мажот (ish – איש)“ (Создавање 2:23).
Зборовите ish (איש), маж и ishá (אשה), жена, се сродни по корен. Зборот ishá (жена) е изведен од зборот ish (маж) со додавање на наставката -á (ה), што е вообичаен начин за формирање на именки во женски род од машки во хебрејскиот јазик.
Суштината овде е јасна: жената е оформена од мажот, и тоа е јазично изразено уште во самото име. Забележете, вакво разбирање за потеклото на жената не може да се најде во ниту еден друг јазик. Токму затоа, хебрејскиот е навистина уникатен јазик.
„Затоа човекот ќе ги остави татко си и мајка си и ќе се прилепи кон жената своја; и (обата) ќе бидат едно тело“ (Создавање 2:24).
Многумина мислат дека овие зборови ги изговорил Адам, но тоа не е точно. Адам немал земски татко и мајка, па не можел да каже такво нешто за себе, ниту пак имал потомци на кои би се однесувале тие зборови.
Всушност, овие зборови ги изговорил Бог, како објаснување за духовниот закон според кој отсега ќе се создава семејството. Човекот се одделува од семејството во кое е роден и се соединува со својата жена, во емоционален, духовен и телесен сојуз, станувајќи со неа едно неразделно единство.
Како што веќе спомнав, овие зборови не се од Адам, а тоа го потврдува и самиот Христос:
„Тој им одговори и рече: ‘Не ли сте читале, дека Оној што ги создаде во почетокот, маж и жена ги создаде, и рече: Затоа ќе остави човек татко и мајка и ќе се прилепи до жената своја и ќе бидат обата едно тело’“ (Матеј 19:4,5).
И последниот текст за денес:
„И беа обајцата голи, Адам и жената негова, и не се срамеа“ (Создавање 2:25).
Воопшто земено, срамот е позитивна појава кај човекот. Како се определува срамот?
„Срамот е чувство на внатрешен непријатен немир, предизвикан од тоа што човекот станува свесен за општествената неприфатливост на своето дело, однесување, надворешен изглед или некоја друга лична особина. Под општествена неприфатливост се подразбира дека нешто е предмет на осуда затоа што не се усогласува со општо прифатените стандарди, вредности, модели на однесување, морални и етички норми. Таквата неусогласеност може да биде и реална и привидна.“
Поедноставено кажано, срамот е внатрешен немир што се јавува кога човекот ќе сфати дека направил нешто погрешно. Во Едемската градина, Адам бил таму според Божјата волја, а и жената била создадена според Божјата волја – токму Бог ја довел при човекот. Тие стоеле еден пред друг такви какви што Бог сметал дека треба да бидат, и затоа не чувствувале срам – сè што им се случувало било во согласност со Божјата волја.
И ние, кога го определивме срамот, рековме дека срамот може да биде и привиден. Заклучокот е јасен: сè што се прави според Божјата волја не треба да предизвикува срам кај нас. Ако, пак, чувствуваме срам, на пример, кога некој се срами да сведочи за верата, плашејќи се дека ќе биде осуден или неразбран, тогаш тоа е чувство на лажен срам, кое не доаѓа од Господ.
И така, да се потсетиме накратко на она за што денес зборувавме:
- Бог, во Својата голема љубов и милост, знаел дека човекот има потреба од ближен кој по природа му е сличен, за да може духовно да напредува и да го исполни Божјиот закон: „Сакај го ближниот свој како себеси.“
- Во односот со слободниот Адам, Бог постапувал така што самиот Адам дошол до сознавање дека му е потребен ближен.
- Помошничката за човекот била создадена „спроти него“, односно, иако е од истата природа како и човекот, таа поседува квалитети кои нему му недостигаат и на тој начин го надополнува.
- Ниедно друго живо суштество не можело да биде вистински ближен за човекот, бидејќи нивната природа е сосема различна од човечката – тие немаат разум, слободна волја, совест и морално разбирање.
- Адам, проучувајќи ги особеностите на живите суштества, им дал соодветни имиња и ги запаметил. Интелигенцијата што ја поседувал не може да се спореди со онаа на денешниот човек.
- Првата операција со анестезија ја извршил Бог во Едемската градина, со што покажал дека медицината и природното лекување не се забранети.
- Жената е создадена од реброто на Адам, што се однесува на нејзината телесна природа, но истовремено и од дел од неговото духовно битие, што ја определува и нејзината духовна суштина.
- Само во брак човекот може да се изгради во оној идеал што Бог го замислил уште при создавањето.
- Не треба да чувствуваме срам за нешто што е направено според Божјата волја. А за да постапуваме според таа волја и да не страдаме од лажен срам, потребно е добро да ја познаваме Божјата волја. Затоа е важно упорно и внимателно да го проучуваме Писмото.
