Продолжуваме со проучувањето на четвртата глава од Создавање. Во неа се зборува за браќата Каин и Авел, за кои веќе зборувавме во претходната тема:
„По некое време Каин Му принесе на Господ дар од земните плодови; а и Авел исто така принесе од првината на стадото свое и од нивната маст. И Господ погледна благонаклоно на Авел и на неговите дарови; а на Каин и на неговите дарови не погледна благонаклоно. Затоа Каин многу се разлути, и лицето му се намршти. Тогаш Господ му рече на Каин: ’Зошто се лутиш? Зошто се помрачи лицето твое? Зарем, кога правиш добро, не си ведар во лицето? А ако не правиш добро, тогаш гревот е пред вратата: тој те влече кон себе, но ти надвладај го!’“ (Создавање 4:3-7).
Во стихот што го разгледуваме стои изразот: ‘По некое време’. Јасно е дека тука не се мисли на случајно или неодредено време, туку на одредена временска мера, како година, месец или седмица, кои Бог ги утврдил уште при создавањето на светот:
„Потоа Бог рече: ’Нека се појават светила на небескиот свод (за да ја осветлуваат земјата), за да го делат денот од ноќта и да бидат знаци, и за времињата, и за деновите, и за годините’“ (Создавање 1:14).
Тоа значи дека може да станува збор за крајот на годината, месецот или неделата. Ова покажува дека првите луѓе ги броеле седмиците, месеците и годините. Тоа не е изненадувачки, бидејќи им била дадена седмичната сабота и го очекувале доаѓањето на Месијата. Поради тоа воделе родословија во кои бележеле колку години живееле и кога им се раѓале првородените:
„И сите денови, што ги поживеа Адам, изнесуваа деветстотини и триесет години; потоа тој умре. Сит, пак, поживеа двеста и пет години и му се роди Енох. По раѓањето на Енох, Сит живееше уште осумстотини и седум години, раѓајќи синови и ќерки; така поживеа Сит вкупно деветстотини и дванаесет години и потоа умре“ (Создавање 5:5-8).
Најверојатно, во стихот што го разгледуваме се мисли на крајот на годината. Тогаш на Бог Му се принесувале дарови како благодарност за собраниот род и за изминатата година. Затоа и е кажано дека Каин и Авел Му принеле дарови на Бог, при што Каин принел дар од плодовите на земјата. Во принесувањето на овие двајца браќа, како и во духот со кој го направиле тоа, се крие длабоко значење. Преку нивниот пример јасно се покажуваат двете насоки на кои е поделено целото човештво низ целото време на неговото постоење на земјата.
„Чедата Божји и чедата ѓаволски…“ (1 Јованово 3:10).
Иако Каин и Авел имаа исти родители и исто воспитување, нивниот избор беше различен. Каин се покажа како дете на ѓаволот, а Авел како Божјо дете:
„… Каин… беше од лукавиот… неговите дела беа лоши, а на неговиот брат – праведни“ (1 Јованово 3:12).
„… од крвта на праведниот Авел…“ (Матеј 23:35).
Да погледнеме внимателно што направи секој од нив во однос на Бог, затоа што токму тука се открива внатрешниот свет на човекот. И Каин и Авел дојдоа пред Бог со дар. Со тоа тие го признаваа постоењето на Бог и обврската на човекот кон Него. Ова е многу важно, бидејќи фактот што и двајцата принесоа жртва покажува дека уште од најраните времиња луѓето чувствувале потреба да Му принесат нешто на Бог, како знак на почит и благодарност.
Значи, Каин и Авел, луѓе што веруваа во истиот Бог, дојдоа пред Него со дарови. Секој го принесе она што го имаше од плодот на својот труд. Но, во тоа не се состоеше нивната суштинска разлика, ниту пак тоа беше причината поради која Бог го прифати дарот на Авел, а не го прифати дарот на Каин.
Разликата меѓу нив не беше во видот на даровите, едниот принесе од плодовите на земјата, а другиот од овците, туку во квалитетот и во духот со кој секој од нив ја принесе својата жртва. За жртвата на Авел е речено:
„… Авел исто така принесе од првината на стадото свое и од нивната маст…“
А за жртвата на Каин е речено:
„… Каин Му принесе на Господ дар од земните плодови…“
Забележете дека Авел принесе од првородените и од најдоброто што го имаше. За дарот на Каин, пак, не е кажано ниту дека бил од првите плодови, ниту дека бил од најдоброто. За него едноставно се вели дека принел плодови од земјата. Ова остава впечаток дека изборот бил случаен, можеби тоа биле плодови што први му дошле при рака, а можеби дури и такви што човек не би ги јадел и, наместо да ги фрли, ги принел на Бог. Како и да е, јасно е дека тоа не биле најдобрите плодови.
Можеби ќе речете: „Тоа не е можно.“ Но, да не брзаме со заклучоци. Не случајно се родила поговорката: „Земи, Боже, од она што не ми треба.“
Ајде сега да видиме какви дарови си дозволувале да Му принесуваат на Бог луѓе што се сметале за верни, па дури и свештеници:
„Синот го почитува татко си, а робот – господарот свој; а ако сум Јас Татко, тогаш каде е почитта кон Мене? И ако сум Јас Господ, тогаш каде е стравот пред Мене – вели Господ Саваот; вие свештениците, кои го презирате името Мое, велите: во што го презираме името Твое? На жртвеникот Мој вие принесувате опоганет леб, а велите, со што Те осквернуваме? – Со тоа што велите: трпезата Господова не заслужува почитување. И кога како жртва принесувате слеп добиток – нели е тоа лошо, или кога принесувате куцо и болно, зар и тоа не е лошо? Ако го однесеш тоа на твојот кнез – ќе биде ли тој задоволен од тоа и ќе те прими ли со радост? -вели Господ Саваот“ (Малахија 1:6-8).
Кога ќе видиме какви дарови принесувале дури и свештениците, тогаш не треба да се чудиме што и Каин Му принел на Бог дар што не бил многу добар, односно не бил најдобриот.
Многу верници го осудуваат Каин и велат: ‘Така не може — на Бог треба да Му се даде најдоброто.’ Можеби тоа го зборуваат затоа што, според своето убедување, во црквата навистина Му го принесуваат најдоброто на Бог.
Сепак, и самиот сум видел како богати луѓе Му принесуваат на Бог искинати и безвредни пари, такви што не ги примаат ни во продавница. Наместо да одат да ги разменат во банка, тие ги даваат во црква и така си наоѓаат ‘излез’.
Но, даровите што Му ги принесуваме на Бог не се само материјални. Во Писмото јасно е кажано:
„Возљубени, кога така нè возљуби Бог, тогаш и ние сме должни да се љубиме еден со друг“ (1 Јованово 4:11).
„И таа заповед ја имаме од Него: кој Го љуби Бога, да го љуби и братот свој“ (1 Јованово 4:21).
А Христос го заокружува тоа со зборовите:
„А Царот ќе им одговори и ќе рече: ’Вистина, ви велам: доколку сте го направиле тоа за еден од овие Мои најмали браќа, за Мене сте го направиле’“ (Матеј 25:40).
Значи, делата што луѓето ги прават за други луѓе, Писмото ги смета за дарови принесени на Бог. Ќе наведам еден едноставен пример. Во многу цркви се собира облека за оние што имаат потреба. Има луѓе кои искрено Му служат на Бог и носат добра, чиста и употреблива облека, што сѐ уште може да се носи.
Но има и такви што носат облека со мислата: ‘Јас не би го носел ова — старо е и искинато — нека го носи некој друг.’ И сето тоа, наизглед, се принесува како да е за Бог.
А Христос јасно рекол:
„Доколку сте го направиле тоа за еден од овие Мои најмали браќа, за Мене сте го направиле.“ (Матеј 25:40).
Постои поговорката: „На даруван коњ забите не му се гледаат.“ Така е. Но, не верувам дека тие луѓе би му дале такви работи на Христос; а да не зборуваме за Христос, не би му ги дале ни на некој што им е драг. Впрочем, ни самите тие не би облекле такво нешто, ниту би сакале, во случај на неволја, некој да им го донира.
Постои поговорката: ‘На даруван коњ забите не му се гледаат.’ Тоа е точно. Но искрено, тешко е да се поверува дека тие луѓе би Му дале такви работи на Христос. Дури ни на некој што им е близок не би му ги дале. Всушност, ни самите тие не би ги носеле, ниту би сакале некој, во време на потреба, да им подари такви работи.
Затоа не треба лесно да го осудуваме Каин. Секој од нас ќе даде отчет пред Бог за своите сопствени дарови. На Божјиот суд ќе стане јасно дали Му го принесувавме најдоброто или само она што ни останувало. Со своите дарови секој од нас покажува на која страна припаѓа, меѓу Божјите деца или меѓу децата на ѓаволот.
Зошто Каин и Авел имаа толку различен однос кон своите дарови? Затоа што нивните дарови ја покажуваа внатрешната состојба на нивното срце. Тие беа одраз на тоа какви луѓе беа. Како што веќе рековме, Авел беше праведен, а Каин неправеден, и токму тоа го одреди квалитетот на нивните дарови.
Затоа во Писмото е напишано:
„…И Господ погледна благонаклоно на Авел и на неговите дарови; а на Каин и на неговите дарови не погледна благонаклоно…“
Забележете дека Бог најнапред го прифаќа човекот што го принесува дарот, а дури потоа и самиот дар. Ова е многу важно да се разбере. На Бог не Му се потребни ниту плодовите од земјата, ниту жртвите од животни. Сè е Негово и Тој воопшто не зависи од материјалното, бидејќи не е материјален и постои над материјата. Затоа во Писмото се вели:
„…зашто Мои се сите горски ѕверови и добитокот по горите и говедата. Ги познавам сите птици небески, и убавината на полињата е пред Мене, ако огладнам, нема да ти кажам тебе, зашто Моја е вселената и сè што ја исполнува. Зар Јас јадам јунешко месо и пијам крв јарешка? Принеси Му на Бога благодарствена жртва и исполнувај ги своите завети пред Севишниот“ (Псалм 50:10-14).
Сите жртви што луѓето Му ги принесуваат на Бог имаат една главна цел: спасението на човекот од гревот. Тие се само средство, а не цел сами по себе. Ако преку жртвата не дојде до промена на срцето, тогаш таа жртва е залудна, без разлика на нејзината форма.
Во Христовата парабола, гордиот фарисеј принесуваше многу жртви: даваше десеток, постеше и ги извршуваше религиозните обреди. Но, и покрај тоа, остануваше горделив грешник. Затоа Бог не ги прифаќа молитвите на таквите луѓе. Цариникот, пак, иако не беше како фарисејот во својата надворешна ‘жртвеност’, се каеше за своите гревови и посакуваше промена на својата душа. Токму кон таков човек Господ го свртува Своето лице.
Зашто, според Писмото, вистинските жртви за Бог се:
„Жртвата пред Бога е срушен дух; срце понизно и смирено Ти, Боже, не отфрлуваш“ (Псалм 51:17).
„…подајте ги телата ваши во жртва жива, света и благоугодна на Бога, како ваша духовна богослужба“ (Римјаните 12:1).
Многу е важно да разбереме што е примарно, а што секундарно, односно што е причината, а што последицата. Не смееме да го помешаме редоследот. Кога Исус Христос им зборуваше на фарисеите за нивната лоша духовна состојба, им го посочи токму овој проблем. Тој рече:
„Тешко вам, водачи слепи, кои велите: ’Ако се заколне некој во храмот, не е ништо; но ако се заколне некој во злато на храмот, виновен е.’ Безумни и слепи! Што е поголемо: златото или храмот кој го осветува златото? Исто така велите: ’Ако некој се заколне во жртвеникот, ништо не е; но, ако некој се заколне во дарот што е на него, виновен е.’ Безумни и слепи! Што е посвето: дарот или жртвеникот што го осветува дарот? А кој ќе се заколне во жртвеникот, се колне во него и во сè што е врз него; и кој ќе се заколне во храмот, се колне во него и во Оној Кој живее во него“ (Матеј 23:16-21).
Со овие зборови Христос јасно покажува што е примарно, а што секундарно. Храмот е примарен, а златото е секундарно. И самиот израз „злато на храмот“ покажува дека златото му припаѓа на храмот, а не обратно. Величието на храмот не е во златото, туку во тоа што таму пребива Бог. Дали храмот е украсен или не – тоа не ја менува неговата суштина. Тој е свет затоа што е место на Божјото присуство.
Златото, пак, кога е одвоено од храмот, може да стане и зло. Од него може да се направи идол, а за многумина и самото злато станува идол. Затоа златото не е свето само по себе; станува свето затоа што е посветено на Бога и се наоѓа во Неговиот храм.
Истото важи и за жртвата и за жртвеникот. Жртвеникот е тој што ја прави жртвата вистинска жртва за Бог. Без жртвеник, убиеното животно е само мртво тело или храна, ништо повеќе. Затоа е клучно да разбереме што е причината, а што е последицата.
Жртвата на Каин беше последица на неговата духовна состојба, исто како што и жртвата на Авел беше последица на неговата духовна состојба. Нивната внатрешна состојба ги одреди нивните дарови. Бидејќи даровите го откриваат внатрешниот свет на човекот, во Писмото е кажано дека Бог најнапред го прифати Авел, односно неговото срце и духовна состојба, а потоа и неговиот дар. Каин, пак, не беше прифатен, и затоа не беше прифатен ни неговиот дар.
Затоа мора да бидеме многу внимателни со своите дела, бидејќи токму тие ја откриваат нашата вистинска внатрешна состојба.
Жртвопринесувањето на Каин и Авел може да се разгледа и од уште еден важен аспект. Писмото јасно вели дека жртвата на Авел беше подобра од жртвата на Каин:
„Со вера Авел Му принесе на Бога подобра жртва, од Каиновата; преку неа тој доби сведоштво дека е праведен, бидејќи Бог посведочи за неговите дарови; преку неа, иако мртов, тој уште зборува“ (Евреите 11:4).
Апостол Павле не вели само дека жртвата на Авел била подобра, туку јасно ја поврзува неговата жртва со верата. Тоа значи дека Авел, преку својата жртва, ја покажал својата вера дека човекот може да се спаси само преку жртвата на Спасителот.
Каин, пак, со својата жртва покажувал поинакво размислување: дека и без жртвата на Спасителот човекот може да биде доволен сам по себе. А секој што мисли дека може да достигне вечен живот без жртвата на Исус Христос, го носи духот на Каин, за кого Писмото вели дека е ‘од ѓаволот’.
Постои уште еден важен и многу суптилен момент во жртвопринесувањето на овие двајца браќа. И Каин и Авел принеле жртва, но нивните жртви не биле исти. Жртвата на Каин била бескрвна, додека жртвата на Авел била со пролеана крв. Токму тука се наоѓа суштинската разлика меѓу нив.
Токму со оваа мисла ѓаволот ги измамува луѓето: ‘Да, за спасение е потребна жртва, но таа може да биде бескрвна — без смртта на Спасителот.’ Така настанале учења кои тврдат дека светот можел да се спаси само преку Христовите поуки, односно преку тоа што Тој ги научил луѓето како да живеат, без Неговата смрт. Според тие учења, постои некаков друг, „полесен“ пат на спасение, без крв, без Голгота, преку морална или духовна промена.
Во таквите учења, библиските текстови често се толкуваат на необичен начин и можат да звучат убедливо. Но Писмото содржи стихови што се јасни, директни и недвосмислени. Тие јасно сведочат дека не постои друг пат на спасение освен оној што вклучува пролеана крв, односно смртта на Спасителот:
„И речиси сè според Законот со крв се очистуваше, и без пролевање крв нема проштевање. И така, образите небесни требаше да се очистат на таков начин, а самото небесно со подобри жртви од овие. Зашто Христос не влезе во ракотворено светилиште, кое е само образец на вистинското, туку во самото небо, за да се јави сега пред лицето на Бога за нас; и не да се принесува Себе како жртва повеќепати, како што првосвештеникот влегува во светилиштето секоја година со туѓа крв. Инаку Тој би требало многупати да пострада од созданието на светот. А сега еднаш засекогаш, до крајот на вековите, се јави за да го однесе гревот, откако се принесе Сам Себе како жртва“ (Евреите 9:22-26).
Апостол Павле вели дека речиси сè се очистува со крв. Тоа значи дека постојат работи што човек може да ги исправи и без жртва, но целосното ослободување од гревот без жртва е невозможно. Причината е јасна: простување не може да има ако не биде исполнет Божјиот Закон, кој го осудува виновниот. За човекот да добие прошка, казната што му припаѓа мора да ја понесе некој друг, наместо него.
Затоа Синот Божји ја презеде казната што ни припаѓаше нам. Токму поради тоа, без пролевање крв, односно без смртта на жртвата, нема простување.
Уште пред создавањето на светот, Бог ја предвиде жртвата на Исус Христос како единствениот пат за спасение на паднатиот човек:
„…во книгата на животот на Јагнето заклано, од создавањето на светот“ (Откровение 13:8).
Овој стих може погрешно да се разбере, како Христос да бил убиен уште пред создавањето на светот. Но не е така. Апостол Петар јасно објаснува дека Христовата жртва била однапред определена, а се остварила во времето што Бог го одреди:
„Знаејќи дека со пропадливо сребро или злато не сте искупени од суетниот живот, кој ви се предаде од татковците ваши, туку со скапоцената крв на непорочното и чисто Јагне – Христос, Кој беше предназначен уште пред создавањето на светот, а се јави во последно време заради вас“ (1 Петрово 1:18-20).
Значи, Христовата смрт беше предвидена уште пред создавањето на светот, но се случи во историјата, на Голгота. Затоа, ако некој мисли дека постои друг пат на спасение, да Го прифати Христос само како учител или морален пример, но не и Неговата жртвена смрт, тогаш тој го носи духот на Каин и оди по опасен пат.
Жртвопринесувањето на Каин и Авел ни открива многу длабоки вистини. Ако извлечеме правилни заклучоци за себе, ќе ја најдеме вистинската радост во служењето на Бог. Зашто Писмото вели:
„…И Господ погледна благонаклоно на Авел и на неговите дарови; а на Каин и на неговите дарови не погледна благонаклоно…“
На прв поглед може да изгледа дека Бог ги љуби само праведниците, а грешниците ги отфрла. Но тоа не е вистина. Писмото постојано сведочи дека Бог ги љуби и грешниците и сака тие да бидат спасени.
Овој текст ни покажува како Бог го води човекот кон спасение: Тој поучува, опоменува и предупредува, за човекот да не тргне по погрешен пат. Бог не е пристрасен. Неговите барања се праведни и јасни, и затоа Тој вели:
„Затоа кажи им – вака вели Господ Саваот – Вратете се кон Мене, – вели Господ Саваот – И Јас ќе се вратам кон вас“ (Захарија 1:3).
Авел Му пристапи на Бог со искрено и посветено срце, и Бог праведно го прифати и него и неговата жртва. Каин, напротив, покажа немарност и рамнодушност, и кон Бог и кон Неговите барања, па затоа Бог праведно не го прифати ниту Каин ниту неговиот дар. Како што вели Писмото:
„Со каква мерка мерите, со таква и ќе ви се мери“ (Матеј 7:2).
Но и покрај тоа, Бог не го отфрли Каин. Напротив, сакајќи да му помогне да не пропадне духовно, Бог му даде совет и насока како да постапи понатаму. За тоа ќе зборуваме подоцна. А сега да видиме како реагираше Каин кога Бог го прифати дарот на Авел, а неговиот не го прифати:
„…Каин многу се разлути, и лицето му се намршти…“
Наместо да се преиспита и да се понизи поради својот грев, како цариникот од Христовата парабола, што би било знак на вистинско покајание, Каин се разгневи и се огорчи и на Бог и на Авел. Кај неправедниот човек, кај оној што живее во духовна темнина, секогаш некој друг е виновен, и Бог и луѓето, за неговите несреќи и неуспеси.
Со тага гледам дека и денес многу верници, наместо да се преиспитаат, бараат некој друг да го обвинат за своите проблеми. Тоа е духот на Каин, дух кој открива гордост, недостиг на понизност и неискрен поглед кон самиот себе. Таквиот човек нема критички однос кон сопствените постапки.
Затоа Писмото постојано нè повикува на внимателно самоиспитување, ако навистина сакаме да се спасиме:
„Соберете се, соберете се, народи бесрамни, додека не бидете одвеани како плева, додека уште не е дојден врз вас пламнатиот гнев Господов, додека не настапил денот на јароста Господова. Побарајте Го Господа, сите скромни на земјата, вие што ги извршувате законите Негови; побарајте ја правдата, побарајте ја понизноста; можеби ќе бидете заштитени во денот на гневот Господов“ (Софонија 2:1-3).
„Испитувајте се сами себе дали сте во верата! Сами проверувајте се! Или не сте свесни дека Исус Христос е во вас? Освен, само ако сте недостојни“ (2 Коринтјаните 13:5).
„Пази на себе и на учењето; биди истраен во тоа, зашто, ако постапуваш така, ќе се спасиш и себе самиот и оние што те слушаат“ (1 Тимотеј 4:16).
Каин му позавиде на Авел, својот брат, затоа што Бог беше наклонет кон него. Истото се случи и во времето на Исус Христос: религиозните водачи Му завидуваа на Синот Божји, бидејќи Бог беше со Него и народот одеше по Него. Исполнети со злоба, тие Го предадоа на смрт, како што е напишано:
„А тој им одговори и рече: ’Сакате ли да ви Го пуштам Јудејскиот Цар?’ Зашто знаеше дека првосвештениците Го беа предале од завист“ (Марко 15:9,10).
Тоа значи дека тие постапија исто како Каин со Авел. Така децата на ѓаволот постапувале со Божјите деца низ целата историја, и така ќе биде и на крајот на времињата, односно и во нашите денови. Христос предупреди:
„Ќе ве исклучуваат од синагогите. Па уште и ќе настапи време кога секој што ќе ве убие, ќе мисли дека на Бога Му принесува служба. Тоа ќе го прават, зашто не Го познаа Отецот, ниту Мене“ (Јован 16:2,3).
Сè ќе се повтори како во деновите на Каин и Авел, но во многу поголем размер: брат воден од духот на ѓаволот ќе се крене против брат воден од Божјиот Дух. Нема ништо ново под сонцето, како што сведочи Писмото:
„Она што било, пак ќе биде, и она што се правело, пак ќе се прави – нема ништо ново под сонцето. И ако за нешто се рече: ’Види, ете, тоа е ново’; но тоа веќе било во текот на вековите, што биле пред нас“ (Проповедник 1:9,10).
„Сето тоа ним им се случуваше да служат како пример, а беше запишано нам за опомена, до кои стигна крајот на вековите“ (1 Коринтјаните 10:11).
Но, што направи Бог за да го избави Каин од влијанието на ѓаволот и да го доведе до Својата наклонетост? Бог почна да го поучува преку Своето слово. Така Бог постапува и денес: ги вразумува луѓето преку Своето слово:
„…Господ му рече на Каин: ’Зошто се лутиш? Зошто се помрачи лицето твое?Зарем, кога правиш добро, не си ведар во лицето? А ако не правиш добро, тогаш гревот е пред вратата: тој те влече кон себе, но ти надвладај го’“. (Создавање 4:6,7).
Во овој одломок од Писмото има многу духовни поуки за нас. Божјите зборови јасно ни покажуваат дека причината поради која Бог не ја прифати жртвата на Каин не е во Господ, ниту во Авел, на кого Каин се разгневи, а не е ни толку во самата жртва, ниту кај Каин ниту кај Авел. Како што веќе рековме, жртвата е последица, а не причина. Главната причина зошто Бог не ја прифати жртвата на Каин беше самиот Каин. Бог јасно му кажува дека токму тој треба да стане подобар; дека проблемот е во него, а не во некој друг или во нешто друго. И само ако се промени, може да ја добие Божјата наклонетост.
Во стихот што го разгледуваме се спомнува некаков ‘влез’, кај нас преведен како ‘врата’, кај која лежи човечката вина, односно гревот. Се поставува прашањето: што е таа ‘врата’ кај која лежи вината на човекот?
Едно толкување вели дека станува збор за гробот. Според ова разбирање, Божјите зборови значат дека на влезот од човековиот гроб лежи неговата вина. Тоа се гледа како навестување за воскресението: кога Бог ќе ги испрати Своите ангели да ги соберат оние што ќе воскреснат, од гробовите нема да можат да излезат оние кај кои гревот стои како пречка, бидејќи гревот не дозволува ‘влез’ во животот.
Второто толкување е блиско до првото, но под ‘врата’ се подразбира влезот во Божјото царство. Во тоа царство нема да можат да влезат оние што останале со грев, затоа што гревот ќе застане како ѕид на влезот и ќе им го попречи пристапот до Божјото присуство.
Но во овој стих има уште една многу важна поука. Најнапред се зборува за вина или престап, збор што е во женски род. Потоа, кога се зборува за тоа над што човекот треба да владее, текстот преминува во машки род:
„Тогаш Господ му рече на Каин: ’Зошто се лутиш? Зошто се помрачи лицето твое? Зарем, кога правиш добро, не си ведар во лицето? А ако не правиш добро (вина, престап),тогаш гревот е пред вратата: тој те влече кон себе, но ти надвладај го’“ (Создавање 4:6,7).
Зошто се менува родот? Затоа што Писмото преминува од конкретен престап, од еден поединечен грев, кон подлабоката причина поради која тој престап настанал. Конкретниот грев е само надворешна последица. Зад него стои нешто подлабоко, изворот од кој произлегуваат и сите други слични гревови.
Со преминот од женскиот род (вина за конкретен престап) кон машкиот род (грев како сила), Писмото ни покажува дека зад поединечниот грев стои внатрешна склоност кон грев. Таа склоност е последица на човечкиот бунт против Божјата волја и на одвоеноста од Бог, Изворот на светоста.
Токму преку таа склоност кон грев дејствува ѓаволот. Затоа Бог му вели на Каин, а преку него и на сите нас, да владееме над гревот, а не да дозволиме тој да владее над нас. Тоа е можно само ако разумот се храни од Божјото слово.
Токму затоа Христос дојде на земјата во човечко тело, за во човечката природа да извојува победа над ѓаволот и да му покаже на човекот дека победата над гревот е можна:
„Тогаш Духот Го одведе Исус во пустината за да биде искушуван од ѓаволот. И откако постеше четириесет дни и четириесет ноќи, најпосле огладне. А кога се приближи до Него, искушувачот Му рече: ’Ако си Син Божји, заповедај овие камења да станат лебови.’ А Тој му одговори и рече: ’Напишано е – ’Човек не живее само од леб, туку и од секој збор што излегува од устата на Бога’“ (Матеј 4:1-4).
Враќајќи се на Каин и на неговата жртва, гледаме дека тој бил силно под влијание на ѓаволот. Во својот разум и во своето срце не ја барал врската со Бог, ниту ја посакувал Неговата светост. Наместо тоа, сакал да живее според својата волја и да постапува онака како што самиот сметал дека е добро. Дури и кога сакал да Му служи на Бог, не сакал тоа да го прави според Божјите упатства, туку според сопствените желби.
Зарем не гледаме дека и денес многу цркви се полни со луѓе со истиот дух? Тие тврдат дека Му служат на Бог, но не според Неговото слово, туку според сопственото разбирање. Бог вели едно, а тие прават друго. Таков бил Каин, таков бил неговиот дух, и такви се сите што одат по неговиот пат.
Писмото јасно сведочи дека Бог не прифаќа човек со таков дух, ниту неговите дарови, ниту неговата служба. Ова е сериозен повик за секој од нас да се преиспита. Зашто Бог не му зборуваше само на Каин, туку преку него им зборува и на сите што го носат истиот дух.
Каин беше како човек фатен во мрежата на ѓаволот и вовлечен во неговата волја. А тоа значи дека, ако јас постапувам како Каин, и јас сум под влијание на лукавиот. Ако човек навреме не застане и не се сврти кон Бог, тоа може да заврши опасно, како што е напишано:
„И да се ослободат од мрежата на ѓаволот кој ги уловил живи за да ја исполнуваат неговата волја“ (2 Тимотеј 2:26).
„Но не како Каин, кој беше од лукавиот и го уби брата си. А зошто го уби? Затоа што неговите дела беа лоши, а на неговиот брат – праведни“ (1 Јованово 3:12).
Фактот што Каин го уби Авел во излив на гнев е најјасен доказ дека бил далеку од Бог и дека неговата внатрешна склоност кон грев била под власт на ѓаволот.
Но примерот со Каин и Авел ни открива уште една многу важна поука: дури и кога човек згрешил и кога во него владее погрешен дух, тоа не значи дека Бог го отфрлил. Бог и тогаш му дава можност да се поправи. Сетете се што му рече Бог на Каин:
„Тогаш Господ му рече на Каин: ’Зошто се лутиш? Зошто се помрачи лицето твое? Зарем, кога правиш добро, не си ведар во лицето? А ако не правиш добро,тогаш гревот е пред вратата: тој те влече кон себе, но ти надвладај го’“ (Создавање 4:6,7).
Со овие зборови Бог ни покажува дека човекот може и мора да има власт над својот внатрешен нагон кон грев. Бог не му вели на Каин дека е немоќен, туку дека може да избере добро и да владее над гревот.
Исус Христос, живеејќи на земјата како човек и поднесувајќи ги сите искушенија, со Својот живот најјасно ни покажа дека победата над ѓаволот е можна. Затоа Писмото сведочи:
„Зашто, ние немаме таков Првосвештеник, што не може да сочувствува во нашите слабости, туку таков Кој искусил сè како и ние, освен грев (не погрешил)“ (Евреите 4:15).
Лажното христијанство учи дека човек никогаш не може целосно да се ослободи од гревот додека живее на оваа земја, бидејќи наводно засекогаш останува во падната природа. Но Писмото учи нешто сосема поинакво. Според Божјото слово, човек мора да се ослободи од сите свои гревови уште пред Второто Христово доаѓање. Ова не важи само за поединецот, туку и за целата заедница на верните, Божјата Црква.
Писмото јасно сведочи:
„Тој сам ги носеше нашите гревови на крстот во телото Свое, та ослободени од гревовите да живееме за правдата: ’Преку Неговата рана се исцеливте’” 1 Петрово 2:24).
„Та да ја претстави пред Себе како славна Црква, која нема осквернување, или порок, или нешто слично, туку да биде света и непорочна“ (Ефесјаните 5:27).
„Да се радуваме и да се веселиме и да Му оддадеме слава, бидејќи дојде свадбата на Јагнето, и невеста Му се приготви! И и се даде да се облече во чист и светол висон. А висонот е праведноста на светиите“ (Откровение 19:7,8).
Затоа, да се стане свет уште тука, на оваа земја, не е само можност – тоа е неопходност. Тоа е наша должност, без која не можеме да влеземе во светата вечност. Токму за таа цел ни е дадена Божјата благодат и токму затоа Бог ја воспоставил жртвената служба.
Жртвите што луѓето ги принесувале имале двојна улога. Од една страна, тие укажувале на Исус Христос и на Неговата жртва за спасението на човекот. Од друга страна, тие го поучувале човекот што самиот треба да направи ако навистина сака да биде со Бог во вечноста. Преку жртвите човекот учел дека мора да го положи своето грешно ‘јас’ на Божјиот жртвеник.
Затоа Писмото вели:
„Жртвата пред Бога е срушен дух; срце понизно и смирено Ти, Боже, не отфрлуваш“ (Псалм 51:17).
„Браќа, во името на Божјото милосрдие ве молам подајте ги телата ваши во жртва жива, света и благоугодна на Бога, како ваша духовна богослужба“ (Римјаните 12:1).
Во оваа светлина станува јасно дека за Бог не е важно само што прави човекот за Него, туку уште поважно, со каков дух го прави тоа. Без разлика дали станува збор за принос, служба или жртва, ако духот не е исправен, исходот ќе биде ист како кај Каин: Бог нема да го прифати ниту човекот, ниту неговото дело.
И така, што научивме денес?
- Уште од падот во грев, луѓето го мереле времето. Тоа било поврзано со очекувањето на Месијата и со водењето родословија.
- Каин и Авел ги претставуваат двете групи на кои е поделено човештвото по падот во грев: Божји деца и деца на лукавиот. Разликата не е во надворешните дела, туку во духот што ги движи луѓето. Делата се само последица на тој дух.
- Авел Му принесе на Бог од најдоброто што го имаше, а Каин принесе од она што му било при рака. Со својот принос, секој од нив покажа колку навистина Го љуби Бога.
- Бог се свртува кон оние што се свртуваат кон Него, и тоа е праведно. Наместо да ја признае својата вина и да се покае, Каин се ожесточи против Бог и против својот брат, со што само ја влоши својата духовна состојба.
- Бог не го напушта грешникот. Преку Своето слово, Тој му покажува што треба да промени за да го обнови односот со Него. Оној што ќе Го послуша Бог ќе биде прифатен; оној што нема да Го послуша, ќе продолжи да пропаѓа и самиот ќе се доведе до погибел.
- Човекот мора лично да се бори со својата склоност кон грев. Тоа Бог јасно го покажува преку советот што му го даде на Каин. Без личен напор и послушност, гревот не може да биде победен.
