Преку создавањето на човекот се откриваат големи духовни вистини: Божјата намера со човештвото, достоинството на мажот и жената, одговорноста на човекот кон созданието, како и Божјиот план човекот да Го одразува својот Создател.
Да го прочитаме библискиот текст:
„Потоа Бог рече: ‘Да создадеме човек според Нашиот образ и според Нашето подобие, кој ќе биде господар над морските риби, над небеските птици, над ѕверовите и над добитокот – над целата земја и над сите гадинки што лазат по земјата!’ И Бог го создаде човекот според образот Свој, според образот Божји го создаде; машко и женско ги создаде“ (Создавање 1:26,27).
„Да создадеме човек“
Од овој момент се менува начинот на кој библискиот текст го опишува создавањето. Дотогаш Бог вели: „Нека биде…“, „Нека се собере…“, „Нека изведе…“ Но кога доаѓа до создавањето на човекот, Бог вели:
„Да создадеме човек…“
Ова покажува дека создавањето на човекот е посебен и свечен чин. Човекот е создаден со посебна цел, со посебно достоинство и со посебна одговорност.
Кога Бог вели: „Да создадеме човек“, ова не треба да го разбереме како обраќање кон земјата, ниту како обраќање кон ангелите, бидејќи ангелите не се создавачи и не учествуваат во создавањето на човекот според Божјиот образ. Исто така, не станува збор за обично зборување на Бога Сам со Себе без никаква цел. Во светлината на целото Писмо, најприродно е да разбереме дека Бог Отецот му се обраќа на Својот Син, преку Кого се извршува Божјото дело на создавањето.
Новиот завет јасно сведочи дека сè станало преку Христос:
„Сè стана преку Него и без Него ништо не стана, од она што постана“ (Јован 1:3).
И уште:
„Бидејќи преку Него е создадено сè што е на небесата и што е на земјата, видливо и невидливо; било престоли, било господства, било началства, било власти – сè е преку Него и за Него создадено. Тој е пред сè, и сè во Него стои“ (Колосјаните 1:16,17).
Затоа, кога Бог вели: „Да создадеме човек“, тоа го разбираме како зборови на Отецот упатени кон Синот. Овде се открива нивната посебна заедничка дејност во создавањето на човекот, суштество кое требало да биде создадено според Божјиот образ и подобие.
Апостол Павле оваа рамнотежа ја изразува вака:
„Сепак, ние имаме само еден Бог Отец, од Кого е сè, и ние сме во Него, и еден Господ Исус Христос, преку Кого е сè…“ (1 Коринтјаните 8:6).
Овие стихови ни покажуваат важна рамнотежа: сè потекнува од Бога Отецот, а преку Христос се остварува Божјото дело во создавањето и спасението. Затоа, кога читаме „Да создадеме човек“, овој израз го разбираме во светлината на посебната врска меѓу Отецот и Синот и Христовата улога во Божјото дело.
Христос како Син Божји и Образ на невидливиот Бог
Библијата го претставува Христос како Божји Син, како Слово преку кое сè станало и како Образ на невидливиот Бог. Христос не е создадено суштество како ангелите или луѓето, туку Единороден Син Божји, преку Кого Бог го извршува Своето дело. Христос има единствена положба во Божјиот план.
Писмото вели:
„Во почетокот беше Словото, и Словото беше во Бога и Словото беше Бог“ (Јован 1:1).
„Бога никој никогаш не Го видел; Единородниот Син, Кој е во прегратката на Таткото, Тој Го објави“ (Јован 1:18).
„Тој е слика на невидливиот Бог, првороден пред секое создание“ (Колосјаните 1:15).
„Тој е одблесок на Божјата слава и отпечаток на Неговата суштина…“ (Евреите 1:3).
Овие стихови покажуваат дека Христос на единствен начин Го открива Бога. Тој е Оној преку Кого Бог ја открива Својата слава, Својата волја, Својот карактер и Своето спасение.
Затоа, кога зборуваме за создавањето на човекот според Божјиот образ, важно е да го имаме предвид Христос. Тој е совршениот Образ на невидливиот Бог, а човекот е создаден за да го одразува Божјиот карактер според примерот што најцелосно се открива во Христос.
„Според Нашиот образ и според Нашето подобие“
Да продолжиме со текстот:
„Да создадеме човек според Нашиот образ и според Нашето подобие…“
Овие зборови се меѓу најдлабоките зборови во извештајот за создавањето. Тие ни кажуваат дека човекот е различен од сите други живи суштества. Животните се создадени според својот род, но за човекот е кажано дека е создаден според Божјиот образ и подобие.
Сепак, важно е правилно да разбереме што значи Божјиот образ. Тоа не значи дека човекот физички изгледа како Бог. Библијата јасно учи дека Бог не може да се претстави со материјален лик или со човечка форма.
Во Второзаконие читаме:
„Бидете цврсто убедени во душите свои дека не видовте никаков лик во оној ден, кога Господ ви говореше, на планината Хорев од средината на огнот. За да не се огрешите, правејќи си вајан лик, образ на идол во вид на маж или жена“ (Второзаконие 4:15,16).
И пророкот Исаија прашува:
„И така, со кого ќе Го споредите Бога, и каква подобност ќе Му најдете? Уметникот го излева идолот…“ (Исаија 40:18,19).
Значи, кога Библијата вели дека човекот е создаден според Божјиот образ, не мисли на Божји надворешен изглед. Бог не е материјално суштество што може да се наслика, изваја или спореди со човечко тело.
Човекот е Божји образ не по надворешниот изглед, туку по тоа што е создаден како разумно и морално суштество. Тој може да размислува, да разбира, да избира, да љуби, да одлучува и да биде одговорен пред Бога. Тој има совест, слобода на избор, способност да Го познава Создателот, да ја разбира Неговата волја и да живее во заедница со Него.
Затоа Божјиот образ не треба да го бараме во човечкото тело, туку во способноста на човекот да го одразува Божјиот карактер, Божјата волја и Божјиот начин на владеење.
Образот како одраз
Хебрејскиот збор што се користи за „образ“ е tzelem. Тој може да значи слика, претстава или образ. Но, бидејќи Библијата јасно учи дека Бог нема материјален лик, овој збор не треба да го разбереме како физичка сличност со Бога.
Затоа, кога се вели дека човекот е создаден според Божјиот образ, тоа значи дека човекот е создаден да Го претставува Бога во создадениот свет. Тој не е Бог, ниту има Божја природа во апсолутна смисла, туку е создадено суштество што треба преку својот живот да укажува на Создателот.
Човекот го одразува Бога тогаш кога живее според Божјата волја. Преку своите мисли, зборови, одлуки, дела и начинот на кој управува со доверениот свет, човекот треба да ја покажува Божјата мудрост, праведност, љубов и грижа.
Во таа смисла, човекот може да се спореди со одраз или сенка. Одразот не е изворот на светлината, туку ја покажува светлината што ја прима. Сенката не е самиот човек, но покажува дека некој е присутен и дека се движи. Така и човекот не е извор на светост, мудрост или живот, туку е повикан да ја одразува Божјата светост, Божјата мудрост и Божјиот карактер.
Оваа мисла може да се разбере и преку библиското значење на „сенката“. Апостол Павле вели дека старозаветните жртви биле „сенка“ на идните добра, но не и самата суштина:
„Зашто Законот ја има само сенката на идните добра, а не суштината на работите…“ (Евреите 10:1).
Жртвите сами по себе не можеле да го спасат човекот. Тие биле сенка и навестување на Христовата жртва, преку која Бог го отстранува гревот и го помирува човекот со Себе. На сличен начин, човекот не е Бог, но е создаден да укажува на Бога, не со физичка сличност, туку преку својот карактер, своите дела и начинот на кој живее.
Затоа, кога Бог вели: „Да создадеме човек според Нашиот образ и според Нашето подобие“, тоа значи дека човекот треба да биде видлив сведок на невидливи духовни вистини. Неговиот живот треба да ја открива Божјата мудрост, Божјата љубов, Божјата правда и Божјиот ред во создадениот свет.
Христос: совршениот Образ на Бога
Човекот е создаден според Божјиот образ, но Христос е совршениот Образ на Бога. Човекот е повикан да Го одразува Бога, но Христос Го открива Отецот на најцелосен и најсовршен начин.
Писмото вели:
„… Христос, Кој е слика на невидливиот Бог“ (2 Коринтјаните 4:4).
„Тој е слика на невидливиот Бог, првороден пред секое создание“ (Колосјаните 1:15).
„Тој е одблесок на Божјата слава и отпечаток на Неговата суштина…“ (Евреите 1:3).
Затоа, ако сакаме правилно да разбереме што значи човекот да биде создаден според Божјиот образ, треба да гледаме кон Христос. Во Него гледаме совршена послушност, совршена љубов, доверба, верност и целосно откривање на Божјиот карактер.
Исус рече:
„…Јас сум во Отецот и Отецот е во Мене…“ (Јован 14:11).
И уште:
„Оче Праведен… Јас Те познав…“ (Јован 17:25).
Затоа спасението не е само простување на гревовите. Спасението значи и обновување на Божјиот образ во човекот. Гревот го нарушил тој образ во нас, но Христос дојде за повторно да го обнови.
Апостол Павле пишува:
„Ние, пак, сите со откриено лице, како во огледало гледајќи ја славата Господова, се преобразуваме во истиот лик, од слава во слава, како од Духот Господов“ (2 Коринтјаните 3:18).
Исто така:
„Првиот човек е од земја, земјен; вториот човек е Господ од небото… и како што го носиме ликот на земјениот, така ќе го носиме и образот на Небесниот“ (1 Коринтјаните 15:47-49).
Ова значи дека преку Христос човекот повторно може да стане она што Бог го замислил од почетокот, жив одраз на Божјиот карактер.
Машко и женско ги создаде
Текстот продолжува:
„И Бог го создаде човекот според образот Свој, според образот Божји го создаде; машко и женско ги создаде“ (Создавање 1:27).
Овој стих е многу важен. Божјиот образ не се однесува само на мажот, ниту само на жената, туку на човекот како човештво, машко и женско. И мажот и жената се создадени од Бога, и двајцата имаат достоинство, и двајцата се дел од Божјиот план.
Човекот не е создаден како изолирано суштество. Тој е создаден за заедница: за заедница со Бога, за заедница меѓу мажот и жената и за одговорен однос кон создадениот свет.
Во втората глава од Создавање ова ќе биде објаснето подетално преку создавањето на Ева:
„И Господ Бог рече: ‘Не е добро за човекот да биде сам; да му создадеме помошник, сличен на него’“ (Создавање 2:18).
Жената не е создадена како пониско суштество, туку како онаа што му одговара на човекот, блиска, соодветна и неопходна за заеднички живот. Адам и Ева требало да живеат во љубов, доверба, соработка и плодност.
Создавањето на мажот и жената ни покажува дека човекот не бил создаден за самотија. Бог го создал човекот за однос со Него, но и за меѓусебна љубов и заедништво.
Адам и Ева требало заеднички да го носат Божјиот образ на Земјата. Тоа значи дека преку нивниот живот требало да се гледаат Божјата љубов, ред, мудрост и грижа во светот што им бил доверен.
Мажот и жената не биле создадени како противници, туку како соработници. Тие требало да се надополнуваат, да си помагаат, да живеат во љубов и да ја исполнуваат Божјата волја.
Затоа Божјиот образ не се гледа само во тоа што човекот има разум и слобода на избор, туку и во начинот на кој живее, во љубов, заедништво и одговорност.
Главната порака е јасна: Бог го создаде човекот како машко и женско за да живее во заедница, а не во самотија; во љубов, а не во спротивставување; во одговорност, а не во себичност. И мажот и жената се создадени според Божјиот образ и двајцата имаат свое место во Божјиот план.
Понатаму Бог вели:
„… кој ќе биде господар над морските риби, над небеските птици, над ѕверовите и над добитокот – над целата земја и над сите гадинки што лазат по земјата“ (Создавање 1:26).
Овие зборови покажуваат дека Божјиот образ е поврзан и со одговорност. Човекот не е создаден само за да живее на Земјата, туку и за да ја чува, уредува и управува со неа според Божјата волја.
Но власта што му е дадена на човекот не е независна и самоволна. Таа доаѓа од Бога и треба да се извршува во согласност со Божјиот карактер. Човекот не е апсолутен господар како Бог, туку управител на она што Бог му го доверил.
Земјата не му припаѓа на човекот како нешто што може да го злоупотребува, туку му е доверена како Божјо создание за кое треба да се грижи. Затоа власта над животните и земјата не значи суровост, уништување или себично искористување, туку одговорност, грижа и верност кон Создателот.
Човекот требало да владее над созданието така што неговото владеење ќе го одразува Божјиот ред, Божјата грижа и Божјата добрина. Но по падот во грев, оваа задача била изопачена. Наместо да управува како Божји претставник, човекот често почнал да постапува себично, насилно и без одговорност. Затоа денешната состојба на Земјата не ја покажува во целост Божјата првобитна намера.
Но, слава Му на Бога, Христос дојде како втор Адам за да го врати човекот кон Божјиот план.
Апостол Павле пишува:
„Првиот човек е од земја, земјен; вториот човек е Господ од небото“ (1 Коринтјаните 15:47).
Христос го покажа вистинскиот човечки живот, живот во целосна послушност, доверба, љубов и верност кон Бога. Преку Него гледаме како треба да изгледа човекот создаден според Божјиот образ.
Понатаму текстот вели:
„И Бог го создаде човекот според образот Свој, според образот Божји го создаде; машко и женско ги создаде“ (Создавање 1:27).
Овде се користи глаголот bara, глагол што во библискиот извештај е поврзан со Божјото создавачко дејство. Во почетокот на Создавањето, кога Библијата вели: „Во почетокот Бог ги создаде небото и земјата“, овој глагол ја открива Божјата власт да создаде нешто што претходно не постоело. Затоа bara силно укажува на Божјото создавање од ништо.
Кога истиот глагол се користи за човекот, тоа ни покажува дека создавањето на човекот не е обично оформување на веќе постоечка материја. Човечкото тело е оформено од земниот прав, но човекот станува нешто што дотогаш не постоело во земниот свет: разумно, морално и слободно суштество, создадено според Божјиот образ.
Ова подетално ќе го видиме во втората глава од Создавање:
„… и му дувна во лицето дух животен, и човекот стана жива душа“ (Создавање 2:7).
Човекот е оформен од земен прав, но не е само прав. Бог му вдахнува дух животен, и човекот станува жива душа. Тоа значи дека човекот не е само биолошко суштество, туку разумно и морално одговорно битие.
Животните исто така имаат живот и здив, но човекот е создаден според Божјиот образ. Тој може свесно да Го познава Бога, да ја разбира Неговата волја, да избира меѓу добро и зло, да љуби, да верува, да се покорува и да живее во заедница со Создателот.
Токму тоа го прави човекот посебен меѓу сите земни созданија.
„Според образот Свој“
Некој може да забележи дека во стихот 26 Бог вели „според Нашиот образ“, а во стихот 27 стои „според образот Свој“. Ова не мора да се разбере како противречност.
Во стихот 26 се нагласува Божјата намера и свеченоста на создавањето на човекот: „Да создадеме човек“. Во светлината на Новиот завет можеме да ја видиме и улогата на Божјиот Син во создавањето.
Но во стихот 27 се нагласува дека изворот и првата причина на човековото постоење е Бог. Човекот е создаден според Божјиот образ, затоа што Бог е Оној што му дава живот, разум, морална одговорност и слобода.
Библијата постојано нагласува дека Бог е единствениот врховен Извор на сè:
„Нема друг Бог како твојот Бог…“ (Второзаконие 33:26).
„Затоа во сè си голем Ти, Господи, Боже мој, зашто нема сличен на Тебе и нема Бог, освен Тебе…“ (2 Самоилова 7:22).
„Јас сум Бог и нема друг Бог и нема подобен на Мене“ (Исаија 46:9).
Затоа, иако Писмото јасно сведочи дека сè станало преку Христос, сепак Бог Отецот е претставен како Изворот и Првата причина на сè што постои. Христос е Оној преку Кого Бог го извршува Своето дело, а човекот е создаден за да го одразува Божјиот образ во создадениот свет.
Да се биде Божји образ значи да се живее во Божјата светлина
Една важна мисла треба да ја запомниме: човекот може правилно да го одразува Божјиот образ само додека живее во Божјата светлина.
Одразот се гледа само кога има светлина. Во темнина одразот исчезнува. На сличен начин, човекот може да го открива Божјиот карактер само додека живее во заедница со Бога, во доверба, послушност и љубов.
Кога човекот оди во темнината на гревот, Божјиот образ во него се нарушува. Тогаш неговиот живот повеќе не ја открива Божјата волја, туку себичноста, гордоста и бунтот.
Затоа Христос е неопходен. Тој дојде за да го обнови Божјиот образ во човекот. Без Христос, човекот не може да се врати кон Божјата првобитна намера. Но преку Христос, Бог повторно го преобразува човекот според Својот лик.
Затоа Павле пишува:
„Ние, пак, сите со откриено лице, како во огледало гледајќи ја славата Господова, се преобразуваме во истиот лик, од слава во слава…“ (2 Коринтјаните 3:18).
Колку повеќе го гледаме Христос, толку повеќе разбираме каков требало да биде човекот од почетокот. И колку повеќе Му се предаваме на Бога, толку повеќе Тој го обновува Својот образ во нас.
Човекот како жива душа
Втората глава од Создавање ни дава подетален опис на создавањето на човекот:
„… и му дувна во лицето дух животен, и човекот стана жива душа“ (Создавање 2:7).
Овој стих ни покажува дека човекот не е само тело, ниту пак дух одвоен од телото. Човекот станува жива душа кога телото, оформено од земен прав, го прима Божјиот здив на животот.
Значи, човекот е целина. Тој е живо суштество, но не само биолошко суштество. Тој може да мисли, да избира, да љуби, да верува, да се моли, да разбира морална одговорност и да живее во заедница со Бога.
Токму затоа човекот е создаден според Божјиот образ. Не затоа што физички личи на Бога, туку затоа што е создаден како разумно и морално суштество, способно да го одразува Божјиот карактер.
Создавање 1:26-27 не е само извештај за тоа како бил создаден човекот. Овој текст ни открива кој е човекот, зошто има посебно достоинство, каква одговорност му е доверена и зошто му е потребен Христос. Човекот е создаден според Божјиот образ, но гревот го нарушил тој образ. Затоа Христос, совршениот Образ на невидливиот Бог, дојде за да го обнови човекот според Божјата првобитна намера.
Што научивме денес?
- Човекот е создаден на шестиот ден, но неговото создавање е посебно издвоено затоа што тој е создаден според Божјиот образ и подобие.
- Изразот „Да создадеме човек“ покажува дека создавањето на човекот е посебен и свечен Божји чин. Во светлината на целото Писмо, разбираме дека Бог Отецот му се обраќа на Својот Син, преку Кого се извршува Божјото дело на создавањето.
- Човекот не е Божји образ по физички изглед, бидејќи Бог не може да се претстави со материјален лик. Човекот е Божји образ затоа што е создаден како разумно, морално и слободно суштество.
- Да се биде Божји образ значи да се одразува Божјиот карактер, Божјата волја и Божјиот начин на владеење.
- Христос е совршениот Образ на невидливиот Бог. Преку Него најцелосно се открива Божјиот карактер, и преку Него Божјиот образ повторно се обновува во човекот.
- Машкото и женското се создадени заедно како човештво. И двајцата имаат достоинство пред Бога и заедно учествуваат во Божјиот план.
- Власта што човекот ја добива над созданието не е право на злоупотреба, туку повик на одговорно управување според Божјиот карактер.
- Глаголот bara во Создавање 1:27 ја нагласува Божјата создавачка власт. Иако телото на човекот е оформено од земниот прав, човекот како разумно, морално и слободно суштество, создадено според Божјиот образ, е нешто ново што дотогаш не постоело на Земјата. Бог му дава живот, разум, морална одговорност и способност за заедница со Него.
- Гревот го нарушил Божјиот образ во човекот, но Христос дојде за да го обнови тој образ во нас.
- Човекот е создаден за да живее во Божјата светлина. Само така може правилно да Го одразува Бога пред созданието.
